Rozliczenie zaliczki w Czystym Powietrzu: masz na to 180 dni — krok po kroku

Od 20 lipca 2026 r. beneficjenci programu Czyste Powietrze mają 180 dni na realizację prac objętych zaliczką. Wcześniej było to 120 dni. To jedna z najważniejszych zmian „małej reformy” programu, bo właśnie na rozliczeniu prefinansowania wykładała się część inwestycji. Poniżej cała procedura krok po kroku, razem z pułapkami, które widujemy w praktyce.

Komu w ogóle przysługuje zaliczka (prefinansowanie)?

Dotacja z prefinansowaniem dostępna jest wyłącznie dla poziomu podwyższonego i najwyższego dofinansowania. Poziom podstawowy rozlicza się bez zaliczki, po wykonaniu prac. Warunki:

• wniosek składany wyłącznie przez operatora (gminę lub WFOŚiGW prowadzące konto grupowe w GWD),
• zaliczka wynosi do 35% przyznanej dotacji przypadającej na zakres z umowy z wykonawcą,
• do wniosku dołączasz maksymalnie trzy umowy z wykonawcami, a ich zakres musi wynikać z dokumentu podsumowującego audyt energetyczny.

Wykonawca nie może być przypadkowy: wymagany jest co najmniej rok działalności na rynku budowlano-montażowym albo doświadczenie w minimum 15 inwestycjach dla beneficjentów Czystego Powietrza.

180 dni — od kiedy liczyć i kogo dotyczy

Termin 180 dni dotyczy realizacji prac objętych wypłaconą zaliczką. Nowy, dłuższy termin obowiązuje dla wniosków składanych po 20 lipca 2026 r., ale mogą z niego skorzystać także beneficjenci z naboru trwającego od 31 marca 2025 r., pod warunkiem aneksowania (zmiany) umowy o dofinansowanie. Jeśli gonisz stary termin 120 dni, zapytaj swojego operatora o zmianę umowy zamiast ryzykować zwrot zaliczki.

Rozliczenie krok po kroku

1. Zakończ prace z umowy objętej zaliczką w ciągu 180 dni od wypłaty środków.
2. Zbierz dokumenty: faktury końcowe, protokoły odbioru, a przy wymianie kotła także imienny dokument zezłomowania starego źródła (karta przekazania odpadu).
3. Sprawdź faktury: muszą jednoznacznie identyfikować urządzenia i materiały (producent, nazwa, model), a urządzenia muszą znajdować się na liście ZUM. Przy zapisie „gotówka lub przelew” potrzebny jest dowód zapłaty; przy adnotacji „zapłacono gotówką” dowód nie jest potrzebny.
4. Złóż wniosek o płatność przez operatora. W całym przedsięwzięciu masz maksymalnie trzy wnioski o płatność.
5. Do rozliczenia końcowego dołącz świadectwo charakterystyki energetycznej wystawione po zakończeniu prac — potwierdza ono osiągnięty efekt energetyczny i jest kosztem kwalifikowanym (160–400 zł zależnie od poziomu dofinansowania).

Najczęstsze błędy przy rozliczeniu zaliczki

• Faktury „na usługę remontową” bez wskazania modelu urządzenia wymagają poprawki u wykonawcy, inaczej WFOŚiGW odeśle wniosek.
• Zakres prac inny niż w audycie: umowa z wykonawcą musi wynikać z dokumentu podsumowującego audyt. Samowolne zamiany (np. inne źródło ciepła) wymagają wcześniejszej zmiany umowy o dofinansowanie.
• Brak świadectwa po pracach: bez niego nie zamkniesz rozliczenia końcowego. Świadectwo musi podpisać osoba z rejestru uprawnionych MRiT, po wizycie w budynku.
• VAT liczony do dotacji: kwoty dotacji są netto; VAT zawsze zostaje po stronie beneficjenta, nawet przy poziomie 100%.

Skąd wziąć audyt i świadectwo do rozliczenia?

Wykonuję audyty energetyczne pod Czyste Powietrze (z wizją lokalną, wpis do rejestru MRiT nr 19696) oraz świadectwa charakterystyki energetycznej do rozliczenia końcowego. Kompleksową pomoc w dokumentach do wniosku znajdziesz też na czystepowietrze.org. Pełną listę zmian z 20 lipca opisaliśmy we wpisie Zmiany w Czystym Powietrzu od 20 lipca 2026.

Zastrzeżenie: wysokość dotacji zależy od progu dochodowego i zakresu prac; szczegóły określa Program Priorytetowy i załącznik nr 2.