Charakterystyka energetyczna budynków: EP, EK i EU w praktyce

Charakterystyka energetyczna budynku to obliczenie rocznego zapotrzebowania na energię do ogrzewania, wentylacji, ciepłej wody, a w budynkach niemieszkalnych także do chłodzenia i oświetlenia. Wynik zamyka się w kilku liczbach i to one trafiają potem na świadectwo.

Trzy wskaźniki i jeden współczynnik

EU, czyli energia użytkowa, opisuje sam budynek: ile ciepła trzeba do niego dostarczyć, niezależnie od tego, czym się grzeje. EK, energia końcowa, uwzględnia sprawność instalacji i pokazuje, ile energii trzeba realnie kupić. EP to nieodnawialna energia pierwotna, gdzie każdy nośnik wchodzi z własnym współczynnikiem nakładu: paliwa kopalne z 1,1, energia elektryczna z sieci z 3,0, biomasa z 0,2.

Stąd bierze się zaskoczenie właścicieli domów z ogrzewaniem elektrycznym. Budynek bywa porządnie ocieplony, EU niskie, a EP i tak przekracza próg, bo prąd wchodzi do rachunku ze współczynnikiem trzykrotnie wyższym niż gaz. Pompa ciepła odwraca ten wynik, bo przy sezonowej efektywności rzędu 3–4 pobiera kilkakrotnie mniej energii końcowej niż grzałka.

Czwarta wielkość to współczynnik przenikania ciepła U, podawany dla każdej przegrody osobno. Im niższy, tym lepiej izoluje ściana, dach czy okno. Wymagania z warunków technicznych stawiają granicę wskaźnikowi EP na poziomie 70, 95 albo 120 kWh/(m²·rok), zależnie od rodzaju budynku, oraz osobne maksima współczynnikom U. Praktyczne przełożenie tych wielkości na obliczenia opisuje przewodnik po metodach obliczania certyfikatu energetycznego.

Co przesuwa wynik najmocniej

Kolejność jest dość powtarzalna. Najpierw przegrody: nieocieplony stropodach albo ściana z wielkiej płyty bez izolacji potrafią odpowiadać za większą część strat niż okna, które rzucają się w oczy jako pierwsze. Potem wentylacja, bo krotność wymian powietrza wchodzi do bilansu wprost. Na końcu źródło ciepła, które zmienia EK i EP, ale samego zapotrzebowania budynku nie rusza.

Dlatego przy termomodernizacji kolejność prac ma znaczenie większe niż marka urządzenia. Który wariant wypada najlepiej w konkretnym budynku, rozstrzyga dopiero rachunek, a nie ogólna zasada. Rolę audytu w tym miejscu opisuje wpis o programie Czyste Powietrze i audycie energetycznym, a zestaw możliwych usprawnień zbiera tekst o poprawie efektywności energetycznej w domu.

Kto może to policzyć

Osoba wpisana do wykazu prowadzonego przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Wpis dostaje się na podstawie uprawnień budowlanych bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności albo ukończonych studiów w zakresie audytu energetycznego, po spełnieniu warunków z ustawy z 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków. Sam tytuł rzeczoznawcy majątkowego czy architekta uprawnień do wystawiania świadectw nie daje, choć obie grupy często je mają z innego tytułu.

Numer wpisu widnieje na dokumencie i da się go sprawdzić w wykazie przed zleceniem. Nasze dokumenty podpisuje audytor z numerem 19696. Kto formalnie odpowiada za dokument, rozstrzyga wpis o tym, kto wydaje świadectwo energetyczne, a stronę przepisów rozbiera przewodnik prawny dotyczący świadectw energetycznych.

Kiedy charakterystykę liczy się przed budową

Dla budynku projektowanego powstaje projektowana charakterystyka energetyczna, obowiązkowy element projektu budowlanego. Liczy się ją na danych z projektu, a nie ze stanu faktycznego, i służy do wykazania, że budynek spełni wymagania warunków technicznych. Kosztuje 499 zł, a przebieg opisuje projektowana charakterystyka energetyczna krok po kroku. Po zakończeniu budowy do pozwolenia na użytkowanie potrzebne jest już świadectwo: świadectwo energetyczne a pozwolenie na użytkowanie.

Świadectwa wystawiamy zdalnie, w całej Polsce, w 24–48 h: mieszkanie 179 zł, dom 379 zł, lokal usługowy 399 zł, z wpisem do rejestru CHEB i fakturą VAT w cenie. Pełne stawki zebraliśmy w cenniku. Dla stolicy mamy osobną stronę: świadectwo energetyczne Warszawa.

Więcej tekstów w kategorii świadectwo energetyczne, na blogu i na stronie głównej certyfikatujakuba.pl.

Ten sam zestaw wskaźników liczy się w praktyce dwa razy. Najpierw w projektowanej charakterystyce do projektu budowlanego, na założeniach z rysunków, a po zakończeniu budowy jeszcze raz w świadectwie, już na podstawie tego, co faktycznie wbudowano.

Dane wejściowe ważą w charakterystyce więcej niż program obliczeniowy

Ten sam budynek policzony w dwóch biurach da dwa różne wyniki, jeżeli każde przyjmie inną grubość ocieplenia albo inny typ wentylacji. Algorytm jest z rozporządzenia i nie ma w nim miejsca na inwencję. Różnice biorą się z założeń: co wpiszemy o przegrodach, sprawności źródła ciepła, mostkach termicznych i krotności wymian powietrza. Dlatego przy zamówieniu pytam o rzut, rok budowy i zdjęcia kotłowni, a nie o to, ile płacicie za gaz.

Charakterystyka energetyczna w trzech pytaniach

Czy charakterystyka energetyczna budynku i świadectwo to ten sam dokument?

Charakterystyka jest obliczeniem, świadectwo dokumentem, który to obliczenie prezentuje i dostaje numer w rejestrze CHEB. Projektowaną charakterystykę robi się do projektu budowlanego, świadectwo po zakończeniu budowy albo przy sprzedaży czy najmie.

Skąd audytor bierze grubość ocieplenia, jeśli budynek stoi od czterdziestu lat?

Z projektu, jeżeli się zachował. Jeżeli nie, z odkrywki, zdjęć elewacji, dokumentacji z remontu albo z danych typowych dla technologii i roku budowy. Każde takie założenie musi być opisane, bo przekłada się na EU i EP.

Czy wymiana kotła zmienia całą charakterystykę, czy jedną pozycję?

Zmienia EK i EP, bo obie wielkości zależą od sprawności i nośnika energii. EU, czyli zapotrzebowanie samego budynku, zostaje takie samo, dopóki nie ruszysz przegród ani wentylacji.

Materiały poniżej ułożyłem w kolejności, w jakiej zwykle idzie zamówienie:

• procedura krok po kroku
• wersja zdalna, bez oględzin lokalu
• kto ma prawo podpisać dokument
• weryfikacja numeru wpisu w wykazie
• przebieg świadectwa dla mieszkania